Hayatımızda bazen farklı kişilerle benzer sorunlar yaşadığımızı fark ederiz.
Kendimizi sürekli başkalarının ihtiyaçlarını ön planda tutarken, terk edilmekten korkarken veya ne yaparsak yapalım yeterince iyi olmadığımızı düşünürken bulabiliriz.
Bazen bu düşüncelerin mantıklı olmadığını bilsek bile aynı duyguları yaşamaya ve benzer tepkiler vermeye devam ederiz.
“Bunun bana iyi gelmediğini biliyorum ama neden hep aynı şeyi yapıyorum?” sorusu, birçok kişinin kendisine sorduğu bir soru olabilir.
Şema Terapi, yaşamımız boyunca geliştirdiğimiz düşünce, duygu ve davranış örüntülerini anlamaya odaklanan bütüncül bir psikoterapi yaklaşımıdır.
Şema Terapi Nedir?
Şema Terapi, özellikle çocukluk ve ergenlik döneminden itibaren gelişebilen ve yetişkinlik yaşamımızı etkileyebilen kalıcı örüntülere odaklanır.
Bu örüntüler, kendimiz, diğer insanlar ve ilişkiler hakkında geliştirdiğimiz bazı temel inançlarla ilişkili olabilir.
Örneğin çocukluk döneminde duygusal ihtiyaçları yeterince karşılanmamış bir kişi, yetişkinlikte başkalarının kendisini gerçekten anlamayacağına veya ihtiyaç duyduğunda yanında olmayacağına inanabilir.
Bu inanç, ilişkilerinde yakınlık kurmakta zorlanmasına veya sürekli hayal kırıklığı yaşayacağını düşünmesine neden olabilir.
Şema Terapi’de bu örüntülerin nasıl oluştuğu, bugün hangi durumlarda ortaya çıktığı ve yaşamı nasıl etkilediği üzerinde çalışılır.
Şemalar Günlük Yaşamımızı Nasıl Etkiler?
Şemalar bazen farkında olmadan verdiğimiz kararları, ilişkilerimizi ve kendimize yönelik değerlendirmelerimizi etkileyebilir.
Örneğin;
- Terk edilmekten korktuğunuz için ilişkilerinizde sürekli güvence arayabilirsiniz.
- Başkalarını üzmemek için istemediğiniz şeylere bile evet diyebilirsiniz.
- Hata yapmaktan korktuğunuz için yeni bir işe başlamayı erteleyebilirsiniz.
- Kendinizi sürekli başkalarıyla karşılaştırabilirsiniz.
- Eleştirildiğinizde yoğun bir yetersizlik hissi yaşayabilirsiniz.
- Yakın ilişkilerinizde benzer sorunların tekrar ettiğini fark edebilirsiniz.
Bu davranışlar başlangıçta kendimizi korumaya yönelik geliştirdiğimiz yollarla ilişkili olabilir. Ancak zamanla ihtiyaçlarımızı karşılamamızı zorlaştırabilir.
Şema Terapi Hangi Konularda Kullanılır?
Şema Terapi kapsamında;
- Tekrarlayan ilişki problemleri
- Terk edilme ve reddedilme korkusu
- Değersizlik ve yetersizlik düşünceleri
- Mükemmeliyetçilik
- Kendini sürekli eleştirme
- Sınır koymakta zorlanma
- Başkalarının onayına aşırı ihtiyaç duyma
- Duygusal ihtiyaçları ifade edememe
- Yoğun suçluluk ve utanç duyguları
- Duyguları düzenlemekte zorlanma
- Kendini ihmal etme ve aşırı fedakârlık
gibi konular üzerinde çalışılabilir.
Her bireyde aynı şemalar bulunmaz. Şemaların nasıl ortaya çıktığı ve kişiyi ne ölçüde etkilediği bireysel olarak değerlendirilir.
Şema Terapi ile Bilişsel Davranışçı Terapi Arasındaki Fark Nedir?
Bilişsel Davranışçı Terapi, kişinin güncel düşünce ve davranış örüntülerini anlamaya ve değiştirmeye odaklanır.
Şema Terapi ise bu örüntülerin daha erken dönemlerde nasıl gelişmiş olabileceğini ve kişinin temel duygusal ihtiyaçlarıyla ilişkisini de ele alır.
Şema Terapi’de bilişsel ve davranışsal yöntemlerin yanında duygusal yaşantılara odaklanan çeşitli tekniklerden de yararlanılabilir.
Bu iki yaklaşım birbirinden tamamen bağımsız değildir. Kişinin ihtiyaçlarına göre farklı yöntemler birlikte değerlendirilebilir.
Şema Terapi Sürecinde Neler Yapılır?
İlk görüşmelerde kişinin yaşadığı güçlükler, ilişkilerinde tekrar eden durumlar ve duygusal ihtiyaçları hakkında bilgi edinilir.
Süreç içerisinde kişinin kendisiyle ve diğer insanlarla kurduğu ilişkilerde ortaya çıkan şemalar değerlendirilir.
Amaç yalnızca geçmişte yaşananları konuşmak değildir. Geçmiş deneyimlerin bugün yaşamı nasıl etkileyebildiğini anlamak ve ihtiyaçlara daha uygun baş etme yolları geliştirmektir.
Görüşmelerde duyguları fark etmeye, kişinin kendisine yönelik tutumlarını değerlendirmeye ve daha sağlıklı sınırlar geliştirmeye yönelik çalışmalar yapılabilir.
Şema Terapi Kaç Seans Sürer?
Şema Terapi’de görüşmelerin süresi, kişinin yaşadığı güçlüklerin niteliğine ve çalışma hedeflerine göre değişebilir.
Özellikle uzun yıllardır devam eden düşünce ve ilişki örüntülerinin ele alınması zaman gerektirebilir.
Bu nedenle herkes için geçerli belirli bir seans sayısından söz etmek mümkün değildir.
Ankara Çukurambar’da Şema Terapi
Ankara’da Şema Terapi yaklaşımıyla çalışan psikolog arayışındaysanız Çukurambar’da yüz yüze veya uygun koşullarda online psikolojik destek görüşmeleri gerçekleştirilebilir.
Tekrarlayan duygu, düşünce ve ilişki örüntülerinizi anlamak ve bu alanlarda çalışmak için psikolojik destek sürecini değerlendirebilirsiniz.